Nhiều người thân im lặng vì sợ nói sai, và sự im lặng đó lại là điều gây tổn thương nhất.
Nguyên tắc cơ bản
- Lắng nghe nhiều hơn nói
- Không vội đưa giải pháp
- Công nhận cảm xúc của họ
- Giữ giọng bình tĩnh
- Tôn trọng như với người trưởng thành
Thái độ tôn trọng quan trọng hơn việc chọn được từ ngữ hoàn hảo.
Lắng nghe thế nào
- Để họ nói hết
- Không ngắt lời để sửa
- Không vội so sánh với trải nghiệm của mình
- Hỏi thêm để hiểu rõ
- Im lặng cũng là một phần của lắng nghe
Không phải khoảng lặng nào cũng cần được lấp đầy bằng lời nói.
Công nhận cảm xúc
- Điều đó nghe rất khó khăn
- Mình hiểu vì sao bạn thấy như vậy
- Không cần đồng ý với nội dung mới công nhận được cảm xúc
- Khác với việc nói rằng họ đúng
- Là kỹ năng dùng được trong mọi tình huống
Có thể công nhận rằng ai đó đang rất sợ mà không cần xác nhận điều họ sợ là thật.
Những câu nên tránh
- Cố lên đi, có gì đâu
- Nhiều người còn khổ hơn
- Tại bạn nghĩ nhiều quá
- Đi chơi cho khuây khoả là hết
- Sao không tự vượt qua được
Những câu này thường xuất phát từ ý tốt nhưng làm người nghe thấy bị coi nhẹ.
Những câu nên nói
- Mình ở đây nếu bạn muốn nói
- Mình không hiểu hết nhưng mình quan tâm
- Mình có thể giúp gì cụ thể không
- Bạn không phải giải thích gì cả
- Mình đi cùng bạn tới khám nhé
Lời đề nghị cụ thể luôn hữu ích hơn lời động viên chung chung.
Khi không biết nói gì
- Nói thật rằng mình không biết nói gì
- Nhưng mình ở đây
- Sự thành thật được đánh giá cao
- Không cần giả vờ hiểu
- Có mặt quan trọng hơn nói đúng
Thừa nhận mình không biết nói gì chân thật hơn nhiều so với một câu sáo rỗng.
Về việc đưa lời khuyên
- Hỏi trước xem họ muốn nghe ý kiến hay muốn được nghe
- Phần lớn trường hợp là muốn được nghe
- Lời khuyên không được hỏi dễ gây khó chịu
- Nhất là khi họ đã thử nhiều thứ
- Giải pháp đến sau khi được lắng nghe
Hỏi bạn muốn mình nghe hay muốn mình góp ý là câu hỏi rất hữu ích.
Đề nghị giúp việc cụ thể
- Nấu một bữa ăn
- Đưa đi khám
- Trông con vài giờ
- Đi bộ cùng
- Cụ thể dễ nhận hơn lời đề nghị chung
Câu cần gì thì nói nhé thường không nhận được câu trả lời nào.
Khi họ không muốn nói
- Tôn trọng điều đó
- Không ép
- Cho biết cánh cửa vẫn mở
- Vẫn giữ liên lạc bình thường
- Có mặt mà không đòi hỏi
Ngồi cạnh nhau im lặng cũng là một hình thức đồng hành.
Khi họ cáu gắt
- Cáu gắt có thể là triệu chứng
- Thường không nhắm vào bạn
- Không đáp trả bằng giận dữ
- Có thể tạm dừng và quay lại sau
- Nhưng vẫn có quyền đặt ranh giới
Hiểu đó là triệu chứng không có nghĩa là phải chịu đựng mọi hành vi.
Đặt ranh giới trong giao tiếp
- Nói rõ điều gì không chấp nhận được
- Bình tĩnh và cụ thể
- Không đe doạ
- Nhất quán
- Ranh giới giúp quan hệ bền hơn
Nói mình sẵn sàng nói chuyện khi cả hai bình tĩnh là một ranh giới hợp lý.
Khi có xung đột
- Không tranh luận khi cả hai đang căng
- Tạm dừng và hẹn nói lại
- Tập trung vào vấn đề cụ thể
- Tránh câu bắt đầu bằng lúc nào bạn cũng
- Nói về cảm nhận của mình thay vì quy kết
Câu bắt đầu bằng mình thấy ít gây phòng thủ hơn câu bắt đầu bằng bạn luôn.
Khi họ nói điều không đúng thực tế
- Không tranh cãi để bác bỏ
- Cũng không giả vờ đồng ý
- Công nhận cảm xúc thay vì nội dung
- Chuyển hướng sang điều cụ thể làm được
- Giữ lòng tin là ưu tiên
Tranh luận về nội dung hoang tưởng gần như luôn làm mất lòng tin.
Giao tiếp không lời
- Giọng nói và nét mặt quan trọng
- Không thở dài hoặc tỏ vẻ chán
- Ngồi ngang tầm thay vì đứng trên
- Không vừa nói vừa xem điện thoại
- Sự chú ý thật được cảm nhận rõ
Người đang khó khăn rất nhạy với dấu hiệu rằng mình đang làm phiền ai đó.
Cách nghĩ thực tế
- Sự im lặng vì sợ nói sai gây tổn thương hơn nói chưa hoàn hảo
- Công nhận cảm xúc khác với xác nhận nội dung
- Hỏi họ muốn được nghe hay muốn nghe ý kiến
- Đề nghị giúp việc cụ thể thay vì nói chung chung
- Hiểu đó là triệu chứng nhưng vẫn có quyền đặt ranh giới
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy tìm tư vấn chuyên môn khi cần hướng dẫn cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Nên nói gì khi không biết nói gì?
Có thể nói thật rằng mình không biết nói gì nhưng mình ở đây. Sự có mặt thành thật có giá trị hơn một câu nói hoàn hảo.
Có nên đưa lời khuyên không?
Thường không, trừ khi được hỏi. Phần lớn người đang khó khăn cần được lắng nghe hơn là nhận giải pháp.
Làm sao để không nói sai?
Không ai nói đúng hoàn toàn. Điều quan trọng hơn là thái độ tôn trọng và sự kiên trì có mặt, chứ không phải chọn được từ ngữ hoàn hảo.
Khi họ cáu gắt vô cớ thì sao?
Giữ bình tĩnh, không đáp trả bằng giận dữ, có thể tạm dừng cuộc trò chuyện và quay lại sau. Cáu gắt có thể là triệu chứng chứ không nhắm vào bạn.