Chăm sóc chính mình khi chăm sóc người khác

Người chăm sóc thường là người cuối cùng nghĩ tới sức khoẻ của chính mình.

Gánh nặng ít được nhìn thấy

• Lo lắng liên tục
• Cảnh giác với dấu hiệu xấu đi
• Gánh nặng cảm xúc
• Gánh nặng tài chính
• Thường không ai hỏi tới

Người ngoài hỏi thăm người bệnh nhưng hiếm khi hỏi người chăm sóc có ổn không.

Dấu hiệu kiệt sức

• Mệt mỏi không hết dù đã nghỉ
• Mất ngủ hoặc ngủ không sâu
• Cáu gắt tăng lên
• Cảm giác oán giận
• Mất hứng thú với mọi thứ
• Bỏ bê sức khoẻ của mình

Cảm giác oán giận xuất hiện là tín hiệu cần điều chỉnh chứ không phải điều đáng xấu hổ.

Vì sao dễ kiệt sức

• Không có điểm dừng rõ ràng
• Kéo dài nhiều năm
• Khó dự đoán
• Thường không được ghi nhận
• Người chăm sóc tự đặt tiêu chuẩn quá cao

Việc không biết khi nào hành trình này kết thúc là phần khó nhất.

Chăm sóc bản thân không phải ích kỷ

• Là điều kiện để tiếp tục hỗ trợ
• Kiệt sức làm mất khả năng giúp đỡ
• Cũng ảnh hưởng tới người bệnh
• Không ai được lợi khi bạn cạn kiệt
• Đây là việc cần làm chứ không phải được phép làm

Giữ mình khoẻ là một phần của việc chăm sóc người khác chứ không cạnh tranh với nó.

Những việc tối thiểu cần giữ

• Ngủ đủ ở mức có thể
• Ăn uống đều
• Vận động dù ít
• Khám sức khoẻ định kỳ
• Giữ ít nhất một hoạt động riêng

Một hoạt động riêng nhỏ giữ được là cái neo cho phần đời còn lại của mình.

Chia sẻ trách nhiệm

• Họp gia đình để phân công
• Ghi rõ ai làm gì
• Không để mặc định một người gánh
• Xem lại định kỳ
• Kể cả người ở xa cũng có phần việc

Người ở xa có thể lo phần giấy tờ, tài chính hoặc gọi điện đều đặn.

Nhận giúp đỡ

• Nói rõ mình cần gì cụ thể
• Chấp nhận giúp đỡ dù không hoàn hảo
• Không phải mọi việc đều phải tự làm
• Người khác thường muốn giúp
• Từ chối mãi khiến người ta thôi hỏi

Để người khác làm theo cách của họ vẫn tốt hơn là tự làm hết rồi kiệt sức.

Đặt ranh giới

• Xác định mình làm được gì và không làm được gì
• Nói rõ và nhất quán
• Có thời gian riêng không bị gián đoạn
• Không trả lời điện thoại mọi lúc
• Ranh giới giúp duy trì lâu dài

Không có ranh giới thì vai trò chăm sóc sẽ lan ra chiếm toàn bộ cuộc sống.

Về cảm giác tội lỗi

• Cảm thấy có lỗi khi nghỉ ngơi
• Cảm thấy có lỗi khi vui vẻ
• Cảm thấy chưa làm đủ
• Rất thường gặp
• Không phản ánh thực tế về nỗ lực của mình

Cảm giác chưa làm đủ hầu như luôn xuất hiện ở người đã làm rất nhiều.

Giữ các mối quan hệ khác

• Đừng để cô lập dần
• Giữ liên lạc với bạn bè
• Không cần lúc nào cũng nói về bệnh
• Các quan hệ khác là nguồn năng lượng
• Cô lập làm kiệt sức nhanh hơn

Người chăm sóc thường mất bạn bè trước khi nhận ra điều đó.

Nhóm hỗ trợ cho người chăm sóc

• Gặp người cùng hoàn cảnh
• Được nói thật mà không bị phán xét
• Học kinh nghiệm thực tế
• Bớt cảm giác cô đơn
• Hỏi cơ sở điều trị về nhóm sẵn có

Nghe người khác nói ra chính điều mình đang nghĩ là một sự nhẹ nhõm lớn.

Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn cho mình

• Mất ngủ kéo dài
• Khí sắc trầm kéo dài
• Lo âu ảnh hưởng sinh hoạt
• Dùng rượu để đối phó
• Có ý nghĩ làm hại bản thân

Người chăm sóc cũng có thể mắc bệnh và cũng cần được điều trị.

Sắp xếp thời gian nghỉ

• Lên lịch trước chứ không chờ có thời gian
• Nhờ người thay ca
• Dù chỉ vài giờ cũng có giá trị
• Không cần đi xa
• Nghỉ ngơi là bảo trì chứ không phải phần thưởng

Thời gian nghỉ phải được đưa vào lịch như mọi việc quan trọng khác.

Về mối quan hệ vợ chồng

• Vai trò chăm sóc ảnh hưởng tới quan hệ
• Cần thời gian là hai người bình thường
• Nói về cảm xúc của cả hai
• Tư vấn cặp đôi có thể hữu ích
• Đừng để quan hệ chỉ còn là chăm sóc

Khi một người trở thành người chăm sóc, mối quan hệ cũng cần được chăm sóc.

Cách nghĩ thực tế

• Cảm giác oán giận là dấu hiệu quá tải chứ không phải nhân cách
• Chăm sóc bản thân là điều kiện chứ không phải phần thưởng
• Phân công cụ thể tránh để một người gánh hết
• Giữ ít nhất một hoạt động riêng
• Người chăm sóc cũng có thể cần điều trị

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy tìm hỗ trợ cho chính mình khi thấy cần.

Câu hỏi thường gặp