Khi trị liệu không có tiến triển

Trị liệu chững lại là chuyện thường gặp, và cách xử lý nó quyết định kết quả cuối cùng.

Thế nào là không tiến triển

• Các mục tiêu đặt ra không thay đổi
• Triệu chứng giữ nguyên hoặc nặng lên
• Không thấy thay đổi trong cuộc sống hàng ngày
• Sau một thời gian đủ dài
• Cần có tiêu chí cụ thể để đánh giá

Không có mục tiêu cụ thể thì không thể biết mình đang tiến hay đứng yên.

Kiểm tra kỳ vọng trước

• Thay đổi thường diễn ra từ từ
• Có giai đoạn lên và xuống
• Một vài tuần thường chưa đủ để kết luận
• So với vài tháng trước thay vì tuần trước
• Đôi khi tiến bộ có mà mình không nhận ra

Nhìn lại ghi chép ba tháng trước đôi khi cho thấy thay đổi mà mình không cảm thấy.

Mục tiêu có rõ không

• Mục tiêu mơ hồ làm khó đánh giá
• Cụ thể hoá thành điều quan sát được
• Chia thành các bước nhỏ
• Cùng nhà trị liệu xem lại
• Đôi khi vấn đề nằm ở mục tiêu chứ không ở phương pháp

Mục tiêu hết buồn khó đánh giá hơn nhiều so với mục tiêu quay lại đi làm.

Có làm bài tập giữa các buổi không

• Phần lớn thay đổi xảy ra ngoài phòng trị liệu
• Không làm bài tập làm giảm hiệu quả rõ
• Nói thật nếu thấy quá khó
• Có thể điều chỉnh cho vừa sức
• Đây là nguyên nhân thường gặp nhất

Nói rằng mình không làm được bài tập hữu ích hơn nhiều so với im lặng.

Có tránh né chủ đề khó không

• Rất dễ chỉ nói về điều dễ nói
• Buổi trị liệu trôi qua mà không động tới cốt lõi
• Đôi khi cả hai bên cùng tránh
• Nói thẳng về điều mình đang né
• Đây có thể là bước ngoặt

Nói rằng có điều mình vẫn chưa dám nói đã là một bước tiến.

Phương pháp có phù hợp không

• Một phương pháp không hợp với mọi vấn đề
• Có thể cần hướng tiếp cận khác
• Một số vấn đề cần đào tạo chuyên biệt
• Bàn với nhà trị liệu về việc này
• Có thể được giới thiệu người phù hợp hơn

Sang chấn và một số rối loạn cần phương pháp chuyên biệt chứ không phải trị liệu chung.

Có yếu tố nào chưa được xử lý

• Rượu hoặc chất kích thích
• Bệnh cơ thể chưa được chẩn đoán
• Hoàn cảnh sống không an toàn
• Rối loạn khác chưa được nhận ra
• Cần được đánh giá lại

Trị liệu khó hiệu quả khi hoàn cảnh sống hàng ngày vẫn đang gây tổn thương.

Có cần bổ sung thuốc không

• Triệu chứng quá nặng cản trở việc tham gia trị liệu
• Thuốc có thể giúp đủ ổn định để làm việc
• Bàn với bác sĩ
• Phối hợp thường hiệu quả hơn
• Không phải là thừa nhận trị liệu thất bại

Thêm thuốc đôi khi chính là thứ giúp trị liệu bắt đầu có tác dụng.

Cách nói với nhà trị liệu

• Nói cụ thể điều gì chưa thay đổi
• Nói cảm nhận của mình về quá trình
• Hỏi họ đánh giá thế nào
• Cùng xem lại mục tiêu và phương pháp
• Đây là cuộc trao đổi bình thường

Cuộc trao đổi về việc trị liệu không hiệu quả thường chính là buổi hiệu quả nhất.

Khi cảm thấy tệ hơn

• Có thể xảy ra khi làm việc với chủ đề khó
• Thường tạm thời
• Nhưng phải được bàn tới
• Nếu kéo dài hoặc nặng lên thì cần xem lại
• Báo ngay nếu có ý nghĩ làm hại bản thân

Cảm giác nặng nề khi động tới chủ đề khó cần được nói ra chứ không tự chịu đựng.

Khi nào nên đổi hướng

• Đã bàn mà không có điều chỉnh
• Đã thử điều chỉnh mà vẫn không tiến triển
• Thấy không còn tin tưởng
• Vấn đề nằm ngoài chuyên môn của người đó
• Xin giới thiệu hoặc tìm người khác

Đã thử điều chỉnh mà vẫn không đổi là lý do chính đáng để tìm hướng khác.

Kết thúc đúng cách

• Nên có buổi kết thúc có trao đổi
• Tổng kết điều đã đạt được
• Làm rõ điều chưa giải quyết
• Xin giới thiệu nếu cần
• Tránh biến mất không nói gì

Im lặng biến mất làm mất cơ hội hiểu được điều gì đã không phù hợp.

Khi đã đạt mục tiêu

• Kết thúc là điều tốt chứ không phải mất mát
• Bàn về kế hoạch duy trì
• Biết khi nào nên quay lại
• Một số người duy trì buổi thưa
• Kỹ năng học được vẫn ở lại

Kết thúc trị liệu thành công là mục tiêu chứ không phải điều đáng tiếc.

Đừng để trải nghiệm xấu làm bỏ hẳn

• Một lần không hiệu quả không nói lên tất cả
• Phương pháp khác có thể phù hợp hơn
• Người khác có thể phù hợp hơn
• Thời điểm khác có thể khác đi
• Nhiều người thành công ở lần thử thứ hai

Không hiệu quả lần này không có nghĩa là trị liệu không dành cho mình.

Cách nghĩ thực tế

• Không tiến triển là thông tin chứ không phải lý do bỏ cuộc
• Kiểm tra mục tiêu có cụ thể không trước khi kết luận
• Không làm bài tập là nguyên nhân thường gặp nhất
• Cuộc trao đổi về việc chững lại thường là bước ngoặt
• Kết thúc có trao đổi tốt hơn im lặng biến mất

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy trao đổi trực tiếp với nhà trị liệu của mình.

Câu hỏi thường gặp