Nếu bạn vừa trải qua mất mát này và đang có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói với ai đó ngay và liên hệ cơ sở y tế; trong tình huống khẩn cấp hãy gọi 115.
Vì sao nỗi đau này khác
- Thường kèm cảm giác tội lỗi nặng nề
- Có những câu hỏi không có lời đáp
- Kèm cảm giác bị bỏ rơi và giận dữ
- Kỳ thị xã hội làm khó chia sẻ
- Người ở lại thường phải đau một mình
Sự im lặng của người xung quanh làm nỗi đau này cô đơn hơn các mất mát khác.
Cảm giác tội lỗi
- Gần như ai cũng có
- Nghĩ mình lẽ ra phải nhận ra
- Nhớ lại những lần lỡ cơ hội
- Tự trách về điều đã nói hoặc chưa nói
- Dễ hiểu nhưng không phản ánh trách nhiệm thật
Nhìn lại quá khứ với thông tin hiện tại luôn tạo ra cảm giác lẽ ra đã thấy được.
Câu hỏi vì sao
- Thường không có lời đáp đầy đủ
- Tìm kiếm mãi có thể kéo dài đau khổ
- Nhiều yếu tố cùng góp phần
- Không có một nguyên nhân duy nhất
- Chấp nhận không có câu trả lời là một phần của quá trình
Với nhiều người, việc dần thôi tìm câu trả lời chính là bước hồi phục.
Giận dữ
- Giận người đã mất là cảm xúc thường gặp
- Không có nghĩa là không yêu thương
- Cũng có thể giận bản thân hoặc người khác
- Cảm xúc lẫn lộn là bình thường
- Không cần thấy có lỗi vì giận
Yêu thương và giận dữ có thể tồn tại cùng lúc trong cùng một người.
Về kỳ thị
- Người xung quanh không biết nói gì nên tránh né
- Một số người phán xét
- Người ở lại khó nói về mất mát của mình
- Làm nỗi cô đơn nặng thêm
- Tìm nơi mình có thể nói thật
Không kể được câu chuyện thật của mình là gánh nặng thêm mà người ở lại phải mang.
Những cảm xúc khác có thể xuất hiện
- Nhẹ nhõm nếu giai đoạn trước đó rất khổ sở
- Cảm giác có lỗi vì thấy nhẹ nhõm
- Tê liệt không cảm thấy gì
- Trách nhiệm quá mức với người còn lại
- Mọi cảm xúc đều có chỗ của nó
Cảm giác nhẹ nhõm sau một giai đoạn dài đau khổ là phản ứng của con người chứ không phải sự vô tình.
Không có lịch trình cho nỗi đau
- Mỗi người khác nhau
- Không có thời hạn đúng
- Có ngày tốt và ngày rất khó
- Các mốc thời gian có thể làm đau lại
- Đừng ép mình theo kỳ vọng của người khác
Không ai có quyền nói với bạn rằng đã tới lúc phải vượt qua.
Chăm sóc bản thân trong giai đoạn này
- Ăn và ngủ ở mức tối thiểu
- Không quyết định lớn trong giai đoạn đầu
- Nhận giúp đỡ từ người khác
- Hạn chế rượu bia
- Cho mình thời gian
Dùng rượu để làm dịu nỗi đau này là con đường làm mọi thứ nặng hơn.
Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn
- Không thể sinh hoạt bình thường sau thời gian dài
- Trầm cảm kéo dài
- Có ý nghĩ làm hại bản thân
- Dùng rượu hoặc chất để đối phó
- Tìm hỗ trợ sớm là điều nên làm
Người ở lại sau mất mát này có nguy cơ cao hơn nên việc tìm hỗ trợ là hợp lý.
Nhóm hỗ trợ cho người ở lại
- Gặp người cùng trải nghiệm
- Được nói thật mà không bị phán xét
- Hiểu nhau theo cách người ngoài khó hiểu
- Hỏi cơ sở y tế về nhóm sẵn có
- Nhiều người thấy đây là nơi hữu ích nhất
Ở nơi mọi người đều hiểu, không cần phải giải thích gì cả.
Nói với trẻ em trong nhà
- Nói sự thật ở mức phù hợp lứa tuổi
- Trẻ thường biết nhiều hơn người lớn nghĩ
- Trấn an rằng không phải lỗi của trẻ
- Cho trẻ biết được phép hỏi bất cứ lúc nào
- Xin tư vấn chuyên môn về cách nói
Giấu hoàn toàn thường làm trẻ tự tưởng tượng những điều đáng sợ hơn.
Nếu bạn là người xung quanh
- Đừng biến mất vì không biết nói gì
- Nói rằng bạn rất tiếc và bạn ở đây
- Không hỏi về chi tiết
- Không tìm cách giải thích lý do
- Đề nghị giúp việc cụ thể
Sự có mặt đều đặn có giá trị hơn nhiều so với một lời chia buồn hoàn hảo.
Những câu không nên nói
- Sao lại không nhận ra
- Chắc là do chuyện gì
- Rồi cũng qua thôi
- Bạn phải mạnh mẽ lên
- Những câu này làm tăng gánh nặng
Câu hỏi sao lại không nhận ra là điều người ở lại đã tự hỏi hàng nghìn lần.
Về lâu dài
- Nỗi đau thay đổi hình dạng theo thời gian
- Không biến mất nhưng trở nên mang được
- Nhiều người tìm được ý nghĩa qua việc giúp người khác
- Vẫn có thể có cuộc sống đầy đủ
- Không cần quên để tiếp tục sống
Sống tiếp không có nghĩa là quên đi hay ngừng yêu thương người đã mất.
Cách nghĩ thực tế
- Cảm giác tội lỗi rất thường gặp nhưng không phản ánh trách nhiệm thật
- Câu hỏi vì sao thường không có lời đáp đầy đủ
- Mọi cảm xúc kể cả giận dữ và nhẹ nhõm đều có chỗ của nó
- Người ở lại có nguy cơ cao hơn nên nên tìm hỗ trợ
- Đừng biến mất chỉ vì không biết nói gì
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy tìm hỗ trợ chuyên môn, và gọi 115 trong tình huống khẩn cấp.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nỗi đau này khác với các mất mát khác?
Vì thường kèm cảm giác tội lỗi, những câu hỏi không có lời đáp, và sự kỳ thị từ xã hội khiến người ở lại khó chia sẻ.
Cảm giác tội lỗi có bình thường không?
Rất thường gặp. Gần như ai cũng nghĩ mình lẽ ra phải nhận ra hoặc làm gì đó khác. Điều này dễ hiểu nhưng không phản ánh sự thật về trách nhiệm.
Nên nói gì với người vừa mất người thân vì tự tử?
Nói rằng bạn rất tiếc và bạn ở đây. Tránh hỏi về chi tiết, tránh tìm lý do, và đừng biến mất vì không biết nói gì.
Người ở lại có nguy cơ cao hơn không?
Người thân sau mất mát này có nguy cơ cao hơn về trầm cảm và các vấn đề tâm thần. Việc tìm hỗ trợ chuyên môn là điều nên làm chứ không phải yếu đuối.