Hình thức trực tuyến đã giải quyết được rào cản lớn nhất với nhiều người là khoảng cách địa lý.
Trị liệu qua video
- Gặp nhà trị liệu qua cuộc gọi video
- Nội dung và phương pháp tương tự gặp trực tiếp
- Nghiên cứu cho thấy hiệu quả tương đương với nhiều vấn đề
- Mở rộng khả năng tiếp cận
- Đang trở nên phổ biến
Với trầm cảm và lo âu mức nhẹ tới vừa, khác biệt về hiệu quả là không đáng kể.
Ưu điểm
- Không mất thời gian di chuyển
- Tiếp cận được người ở xa
- Dễ sắp xếp với lịch bận
- Một số người thấy thoải mái hơn khi ở nhà
- Giảm rào cản với người ngại tới phòng khám
Với người ở nơi không có dịch vụ, đây có thể là lựa chọn duy nhất.
Giới hạn cần biết
- Khó quan sát ngôn ngữ cơ thể đầy đủ
- Phụ thuộc đường truyền
- Cần không gian riêng tư tại nhà
- Khó xử lý tình huống khẩn cấp từ xa
- Không phù hợp với mọi tình trạng
Không có không gian riêng tư ở nhà là rào cản thực tế nhất.
Khi nào nên gặp trực tiếp
- Tình trạng nặng
- Có nguy cơ về an toàn
- Cần đánh giá y tế kèm theo
- Không có không gian riêng tư
- Bản thân thấy khó kết nối qua màn hình
Khi có nguy cơ an toàn, việc gặp trực tiếp cho phép xử lý tốt hơn nhiều.
Chuẩn bị cho buổi trực tuyến
- Không gian riêng tư và yên tĩnh
- Đường truyền ổn định
- Tai nghe để giữ riêng tư
- Sạc đầy thiết bị
- Hẹn trước phương án khi mất kết nối
Thoả thuận trước rằng sẽ gọi điện thoại nếu mất kết nối tránh được lúng túng.
Về quyền riêng tư
- Hỏi về nền tảng được dùng
- Hỏi về cách lưu trữ thông tin
- Không dùng thiết bị chung với người khác nếu có thể
- Chú ý ai có thể nghe được
- Đây là câu hỏi hợp lý cần được trả lời
Dùng máy tính chung của gia đình cho buổi trị liệu là rủi ro riêng tư cần cân nhắc.
Trị liệu qua điện thoại
- Không cần đường truyền mạnh
- Một số người thấy dễ nói hơn khi không nhìn nhau
- Mất phần quan sát hình ảnh
- Là lựa chọn khi video không khả thi
- Vẫn có hiệu quả với nhiều tình huống
Với người rất ngại, không phải nhìn mặt nhau đôi khi lại giúp nói dễ hơn.
Tự trợ giúp có hướng dẫn
- Dùng tài liệu hoặc chương trình có cấu trúc
- Có người hỗ trợ liên hệ định kỳ
- Hiệu quả với vấn đề mức nhẹ
- Chi phí thấp hơn
- Đòi hỏi tính tự giác cao
Có người theo dõi định kỳ làm tăng đáng kể tỷ lệ hoàn thành chương trình.
Về các ứng dụng sức khoẻ tâm thần
- Chất lượng rất khác nhau
- Một số dựa trên phương pháp có cơ sở
- Một số không có bằng chứng nào
- Không thay thế trị liệu với người có chuyên môn
- Có thể hữu ích như công cụ hỗ trợ
Một ứng dụng tốt là công cụ bổ sung chứ không phải người thay thế.
Cách đánh giá một ứng dụng
- Dựa trên phương pháp nào
- Có nghiên cứu đứng sau không
- Ai phát triển
- Dữ liệu cá nhân được xử lý thế nào
- Có hứa hẹn quá mức không
Cách ứng dụng xử lý dữ liệu cá nhân là điều đáng đọc kỹ trước khi dùng.
Về các công cụ trò chuyện tự động
- Không phải trị liệu
- Không thay thế người có chuyên môn
- Có thể hữu ích để ghi chép hoặc nhắc nhở
- Không dùng trong tình huống khủng hoảng
- Cần biết rõ giới hạn
Trong tình huống khủng hoảng, cần liên hệ người thật chứ không phải công cụ tự động.
Nhóm hỗ trợ trực tuyến
- Kết nối người cùng hoàn cảnh
- Giảm cảm giác cô đơn
- Không phải trị liệu có cấu trúc
- Chất lượng tuỳ nhóm
- Chọn nhóm có người điều phối
Nhóm có người điều phối thường an toàn hơn nhóm hoàn toàn tự do.
Trong tình huống khẩn cấp
- Hình thức trực tuyến có giới hạn
- Cần biết cơ sở y tế gần nhất
- Lưu số liên hệ khẩn cấp
- Cho nhà trị liệu biết địa chỉ của mình
- Bàn trước về kế hoạch an toàn
Nhà trị liệu trực tuyến cần biết bạn đang ở đâu để hỗ trợ khi có sự cố.
Kết hợp các hình thức
- Có thể gặp trực tiếp một số buổi và trực tuyến số khác
- Linh hoạt theo hoàn cảnh
- Bàn với nhà trị liệu
- Điều quan trọng là duy trì được
- Hình thức nào giúp mình đi đều là hình thức đúng
Duy trì được đều đặn quan trọng hơn việc chọn hình thức lý tưởng.
Cách nghĩ thực tế
- Trị liệu trực tuyến hiệu quả tương đương với nhiều vấn đề mức nhẹ tới vừa
- Không gian riêng tư là điều kiện quan trọng
- Khi có nguy cơ an toàn thì nên gặp trực tiếp
- Ứng dụng là công cụ bổ sung chứ không thay thế
- Hình thức nào giúp mình duy trì được là hình thức đúng
Nội dung này mang tính thông tin chung; trong tình huống khẩn cấp hãy liên hệ cơ sở y tế.
Câu hỏi thường gặp
Trị liệu trực tuyến có hiệu quả không?
Với nhiều vấn đề mức nhẹ tới vừa, nghiên cứu cho thấy hiệu quả tương đương gặp trực tiếp. Tuy vậy không phải mọi tình huống đều phù hợp.
Khi nào nên gặp trực tiếp?
Khi tình trạng nặng, khi có nguy cơ an toàn, khi cần đánh giá y tế, hoặc khi không có không gian riêng tư để trị liệu tại nhà.
Ứng dụng sức khoẻ tâm thần có thay được trị liệu không?
Không. Một số ứng dụng có cơ sở và hữu ích như công cụ hỗ trợ, nhưng chúng không thay thế được trị liệu với người có chuyên môn.
Cần chuẩn bị gì cho buổi trực tuyến?
Không gian riêng tư, đường truyền ổn định, tai nghe, và một phương án liên lạc dự phòng nếu mất kết nối. Hẹn trước cách xử lý khi có sự cố.