Với nhóm bệnh này, thứ khiến người bệnh khổ nhất nhiều khi không phải triệu chứng mà là cách xã hội nhìn họ.
Kỳ thị gây ra gì
- Người bệnh giấu triệu chứng
- Chậm trễ đi khám
- Gia đình giấu bệnh
- Cô lập xã hội
- Khó tìm việc và nhà ở
- Làm kết cục xấu đi thật sự
Chậm trễ điều trị vì sợ bị đánh giá là hậu quả cụ thể nhất của kỳ thị.
Hiểu lầm về bạo lực
- Phần lớn người bệnh không bạo lực
- Họ có nguy cơ là nạn nhân cao hơn
- Truyền thông thường chỉ đưa tin về ca cá biệt
- Tạo ấn tượng sai lệch
- Đây là hiểu lầm gây hại nhất
Một tin tức cá biệt định hình cách nhìn của cả xã hội về hàng triệu người.
Nhầm với đa nhân cách
- Hai tình trạng hoàn toàn khác nhau
- Tâm thần phân liệt không phải nhiều nhân cách
- Từ phân liệt gây hiểu nhầm
- Phim ảnh củng cố nhầm lẫn này
- Cần được nói rõ
Sự nhầm lẫn này phổ biến tới mức nhiều người bệnh phải giải thích lại mỗi lần kể bệnh.
Đổ lỗi cho gia đình
- Quan niệm cũ cho rằng cha mẹ gây ra bệnh
- Đã bị bác bỏ từ lâu
- Gây tổn thương nặng cho gia đình
- Làm gia đình giấu bệnh
- Gia đình là nguồn hỗ trợ chứ không phải nguyên nhân
Gia đình cần được hỗ trợ chứ không phải bị buộc tội.
Quan niệm không chữa được
- Điều trị ngày nay hiệu quả hơn nhiều
- Nhiều người hồi phục tốt
- Kết cục rất khác nhau
- Niềm tin vô vọng làm người ta không đi điều trị
- Đây là hiểu lầm gây mất cơ hội
Tin rằng không chữa được là lý do nhiều gia đình không đưa người bệnh đi khám.
Quan niệm do yếu đuối hoặc lười
- Triệu chứng âm tính dễ bị hiểu là lười
- Mất động lực là triệu chứng của bệnh
- Không phải lựa chọn
- Trách móc làm người bệnh rút lui thêm
- Hiểu đúng thay đổi cách đối xử
Người không thể bắt đầu một việc đơn giản đang gặp triệu chứng chứ không phải lười.
Quan niệm về việc uống thuốc
- Cho rằng thuốc làm người bệnh đờ đẫn
- Điều trị hiện nay đã cải thiện nhiều
- Tác dụng phụ xử lý được
- Không điều trị mới là điều làm mất chức năng
- Nói với bác sĩ nếu thấy quá an thần
Hình ảnh người bệnh đờ đẫn vì thuốc phản ánh điều trị của nhiều thập kỷ trước.
Ngôn từ tạo khác biệt
- Nói người mắc bệnh thay vì gọi bằng tên bệnh
- Tránh dùng tên bệnh làm từ chửi
- Tránh mô tả giật gân
- Đặt con người trước chẩn đoán
- Thay đổi nhỏ mà tác động thật
Gọi ai đó bằng tên căn bệnh của họ làm cả cuộc đời họ thu về một chẩn đoán.
Kỳ thị bên trong
- Người bệnh tiếp thu định kiến của xã hội
- Tự coi mình là vô dụng
- Không dám đặt mục tiêu
- Không tìm việc hoặc quan hệ
- Cản trở hồi phục mạnh không kém triệu chứng
Tin vào định kiến về chính mình là rào cản khó phá nhất.
Điều gì giúp giảm kỳ thị
- Tiếp xúc trực tiếp với người bệnh
- Nghe câu chuyện của họ
- Thông tin đúng từ nguồn y tế
- Truyền thông có trách nhiệm
- Tiếp xúc hiệu quả hơn tuyên truyền
Quen biết một người mắc bệnh thay đổi định kiến nhiều hơn mọi chiến dịch truyền thông.
Gia đình nói với người ngoài thế nào
- Không bắt buộc kể với ai
- Chọn người đáng tin để chia sẻ
- Nói ở mức mình thấy thoải mái
- Không cần giải thích với tất cả
- Quyền riêng tư thuộc về người bệnh
Thông tin về bệnh là của người bệnh, không phải của cả gia đình để quyết định.
Nếu là đồng nghiệp hoặc hàng xóm
- Đối xử như với người bình thường
- Không tò mò về chi tiết bệnh
- Không tránh né
- Bao gồm họ vào các hoạt động
- Sự bình thường là điều họ cần nhất
Được đối xử bình thường là điều nhiều người bệnh mong muốn nhất.
Nếu chính mình mắc bệnh
- Chẩn đoán không định nghĩa con người mình
- Chọn ai để kể và kể bao nhiêu
- Tìm cộng đồng hiểu mình
- Không để định kiến quyết định mục tiêu
- Nhiều người đã sống trọn vẹn với chẩn đoán này
Rất nhiều người có sự nghiệp, gia đình và cuộc sống đầy đủ với chẩn đoán này.
Thay đổi bắt đầu từ đâu
- Từ cách mình nói hàng ngày
- Từ việc không lan truyền thông tin sai
- Từ việc hỏi thăm thay vì tránh né
- Từ việc đối xử bình thường
- Những thay đổi nhỏ cộng lại
Mỗi người có thể thay đổi một phần nhỏ của vấn đề này ngay hôm nay.
Cách nghĩ thực tế
- Kỳ thị làm chậm điều trị và làm kết cục xấu đi
- Tâm thần phân liệt không phải đa nhân cách
- Người bệnh có nguy cơ là nạn nhân cao hơn
- Mất động lực là triệu chứng chứ không phải lười
- Nói người mắc bệnh thay vì gọi bằng tên bệnh
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy tìm thông tin từ nguồn y tế đáng tin cậy.
Câu hỏi thường gặp
Người tâm thần phân liệt có phải đa nhân cách không?
Không. Đây là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau. Tâm thần phân liệt liên quan tới hoang tưởng, ảo giác và rối loạn tư duy, không phải nhiều nhân cách trong một người.
Người mắc bệnh tâm thần nặng có nguy hiểm không?
Phần lớn không. Họ có nguy cơ trở thành nạn nhân của bạo lực cao hơn nhiều so với nguy cơ gây ra bạo lực.
Bệnh này có phải do cha mẹ nuôi dạy sai không?
Không. Quan niệm đổ lỗi cho cha mẹ đã bị bác bỏ từ lâu. Đây là bệnh có cơ sở sinh học với nhiều yếu tố góp phần.
Nói thế nào cho đúng khi nhắc tới người bệnh?
Nói người mắc bệnh thay vì gọi người đó bằng tên bệnh. Ngôn từ đặt con người trước chẩn đoán giúp giảm kỳ thị.