Trầm cảm biểu hiện khác nhau ở từng nhóm người

Hình ảnh quen thuộc về một người trầm cảm chỉ đúng với một phần người bệnh, và điều đó khiến nhiều trường hợp bị bỏ sót.

Vì sao biểu hiện khác nhau

• Cách mỗi nhóm thể hiện cảm xúc khác nhau
• Kỳ vọng xã hội khác nhau
• Bệnh kèm theo khác nhau
• Cách diễn đạt về cảm xúc khác nhau
• Nên dấu hiệu cần tìm cũng khác

Cùng một tình trạng có thể trông rất khác nhau giữa hai người.

Người cao tuổi

• Hay than phiền về cơ thể hơn về cảm xúc
• Đau nhức không rõ nguyên nhân
• Kém tập trung và hay quên
• Rút lui khỏi hoạt động xã hội
• Dễ bị cho là chuyện bình thường của tuổi già

Trầm cảm không phải là một phần tất yếu của tuổi già.

Phân biệt với sa sút trí tuệ

• Cả hai đều gây kém tập trung và hay quên
• Trầm cảm thường khởi phát rõ ràng hơn về thời điểm
• Người trầm cảm hay than phiền về trí nhớ của mình
• Hai tình trạng có thể cùng tồn tại
• Cần bác sĩ đánh giá phân biệt

Điều trị trầm cảm có thể cải thiện rõ khả năng nhận thức ở nhóm này.

Yếu tố thường gặp ở người cao tuổi

• Mất người thân
• Bệnh mạn tính và đau kéo dài
• Giảm khả năng tự lo
• Cô đơn và ít giao tiếp
• Một số thuốc đang dùng

Cô lập xã hội là yếu tố có thể can thiệp được và thường bị bỏ qua.

Thanh thiếu niên

• Cáu gắt và dễ nổi nóng hơn là buồn bã
• Sa sút học tập
• Rút lui khỏi bạn bè
• Thay đổi giấc ngủ rõ rệt
• Dễ bị cho là tuổi mới lớn

Sự thay đổi rõ so với chính đứa trẻ trước đó là dấu hiệu đáng chú ý nhất.

Dấu hiệu cần chú ý ở trẻ vị thành niên

• Nói về sự vô nghĩa hoặc cảm giác là gánh nặng
• Cho đi những thứ quý giá
• Hành vi nguy hiểm mới xuất hiện
• Tự làm đau bản thân
• Cần được hỗ trợ chuyên môn ngay

Những dấu hiệu này cần được xử lý ngay chứ không chờ xem có qua không.

Cách nói chuyện với con

• Chọn lúc riêng tư và yên tĩnh
• Hỏi mở và lắng nghe
• Không vội khuyên nhủ hay sửa chữa
• Không coi nhẹ cảm xúc của trẻ
• Hỏi thẳng nếu lo về an toàn của con

Hỏi thẳng về ý nghĩ tự làm hại không làm tăng nguy cơ mà thường mở ra cuộc trò chuyện.

Nam giới

• Cáu gắt và dễ nổi giận
• Làm việc quá mức hoặc lao vào hoạt động
• Uống rượu nhiều hơn
• Than phiền về cơ thể
• Ít nói về cảm xúc

Kỳ vọng xã hội về việc đàn ông phải mạnh mẽ là rào cản lớn trong nhóm này.

Vì sao nam giới ít đi khám

• Sợ bị coi là yếu đuối
• Không quen nói về cảm xúc
• Không nhận ra đây là bệnh
• Tự giải quyết bằng rượu hoặc công việc
• Hậu quả là chẩn đoán muộn hơn

Nhóm này có tỷ lệ tìm giúp đỡ thấp trong khi nguy cơ hậu quả nặng lại cao.

Buồn thoáng qua sau sinh

• Rất phổ biến trong những ngày đầu
• Dễ khóc, thay đổi cảm xúc nhanh
• Thường tự hết trong khoảng hai tuần
• Không cần điều trị đặc hiệu
• Cần được nghỉ ngơi và hỗ trợ

Hai tuần là ranh giới thực tế giữa buồn thoáng qua và điều cần được khám.

Trầm cảm sau sinh

• Kéo dài hơn và nặng hơn
• Ảnh hưởng tới khả năng chăm con
• Cảm giác tội lỗi hoặc không gắn kết được với con
• Cần được điều trị
• Có thể xuất hiện muộn vài tháng sau sinh

Cảm giác không yêu được con là triệu chứng của bệnh chứ không phải khiếm khuyết của người mẹ.

Dấu hiệu cần hỗ trợ khẩn ở sản phụ

• Ý nghĩ làm hại bản thân hoặc con
• Mất ngủ hoàn toàn nhiều đêm
• Nhìn hoặc nghe thấy những điều người khác không thấy
• Hành vi hoặc suy nghĩ rất khác thường
• Cần được đưa tới cơ sở y tế ngay

Đây là tình huống cấp cứu y tế cần được xử lý ngay lập tức.

Người cha cũng có thể bị

• Trầm cảm ở người cha sau khi có con là có thật
• Thường ít được nhắc tới
• Biểu hiện có thể là cáu gắt hoặc rút lui
• Cũng ảnh hưởng tới gia đình
• Cũng cần được hỗ trợ

Sự chuyển đổi khi có con là áp lực lớn với cả hai người, không chỉ người mẹ.

Cách nghĩ thực tế

• Trầm cảm không phải một phần tất yếu của tuổi già
• Ở thanh thiếu niên thường biểu hiện bằng cáu gắt
• Nam giới hay biểu hiện qua giận dữ và rượu bia
• Hai tuần là ranh giới của buồn thoáng qua sau sinh
• Hỏi thẳng về ý nghĩ tự làm hại không làm tăng nguy cơ

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy tìm hỗ trợ y tế khi thấy các dấu hiệu này.

Câu hỏi thường gặp