Phòng tái phát sau khi đã hồi phục

Hồi phục không phải vạch đích mà là điểm bắt đầu của một giai đoạn khác.

Vì sao dễ tái phát

• Bệnh có xu hướng diễn tiến theo đợt
• Đã có một đợt thì nguy cơ đợt sau cao hơn
• Càng nhiều đợt thì nguy cơ càng tăng
• Yếu tố gây bệnh có thể vẫn còn
• Đây là lý do cần kế hoạch duy trì

Biết trước điều này giúp chuẩn bị thay vì bị bất ngờ.

Tiếp tục điều trị đủ lâu

• Thấy khoẻ không phải dấu hiệu để dừng
• Ngừng quá sớm là nguyên nhân tái phát hàng đầu
• Thời gian duy trì do bác sĩ quyết định
• Bàn trước về kế hoạch giảm thuốc
• Không tự ngừng

Cảm giác khoẻ chính là bằng chứng điều trị đang có tác dụng.

Khi giảm thuốc

• Giảm dần theo kế hoạch của bác sĩ
• Không dừng đột ngột
• Theo dõi triệu chứng trong giai đoạn giảm
• Báo ngay nếu thấy dấu hiệu quay lại
• Có thể quay lại liều cũ nếu cần

Giai đoạn giảm thuốc là lúc cần theo dõi sát nhất.

Nhận diện mẫu hình của mình

• Mỗi người có dấu hiệu sớm riêng
• Thường lặp lại giữa các đợt
• Nhớ lại đợt trước bắt đầu thế nào
• Ghi lại thành danh sách
• Chia sẻ với người thân

Đợt sau thường bắt đầu giống hệt đợt trước, và đó là lợi thế.

Dấu hiệu sớm thường gặp

• Khó ngủ trở lại
• Rút lui khỏi bạn bè
• Mất hứng thú với việc đang thích
• Cáu gắt tăng lên
• Bỏ bê những việc thường làm

Rút lui khỏi các mối quan hệ thường là dấu hiệu xuất hiện sớm nhất.

Kế hoạch hành động

• Viết ra khi đang khoẻ
• Ghi các dấu hiệu sớm của mình
• Ghi việc cần làm khi thấy dấu hiệu
• Ghi số liên hệ bác sĩ
• Ghi tên người cần báo

Một tờ giấy viết lúc khoẻ sẽ giúp ích rất nhiều vào lúc khó.

Vai trò của người thân

• Họ thường nhận ra thay đổi trước
• Cho phép họ nói khi thấy dấu hiệu
• Thoả thuận trước về cách nhắc
• Tránh biến thành giám sát
• Đây là thoả thuận hai chiều

Thoả thuận trước biến lời nhắc thành sự quan tâm thay vì can thiệp.

Giữ các thói quen bảo vệ

• Giờ ngủ đều đặn
• Vận động đều
• Giữ kết nối xã hội
• Hạn chế rượu bia
• Duy trì kể cả khi thấy khoẻ

Những thói quen này dễ bị bỏ ngay khi thấy khoẻ, và đó là lúc chúng cần nhất.

Theo dõi khí sắc của mình

• Chấm mức khí sắc mỗi ngày bằng một con số
• Ghi kèm giấc ngủ và sự kiện đáng chú ý
• Nhìn lại theo tuần để thấy xu hướng
• Phát hiện đợt mới sớm hơn
• Một dòng mỗi ngày là đủ

Xu hướng đi xuống trong nhiều ngày liền dễ nhận ra trên giấy hơn là trong trí nhớ.

Quản lý căng thẳng

• Nhận diện các nguồn căng thẳng chính
• Đặt ranh giới trong công việc
• Học cách từ chối
• Sắp xếp lại nếu một yếu tố lặp lại nhiều lần
• Không chờ tới khi quá tải

Nếu cùng một yếu tố gây ra nhiều đợt thì đó là điều cần xử lý từ gốc.

Các giai đoạn nguy cơ cao

• Thay đổi lớn trong đời
• Mất mát người thân
• Sau sinh
• Thời điểm từng có đợt trước
• Tăng theo dõi trong các giai đoạn này

Biết trước giai đoạn nguy cơ cao cho phép chuẩn bị hỗ trợ từ sớm.

Tiếp tục trị liệu ở mức duy trì

• Một số người duy trì buổi thưa hơn
• Củng cố kỹ năng đã học
• Được ghi nhận giúp giảm tái phát
• Bàn với nhà trị liệu về tần suất
• Không phải ai cũng cần

Các buổi duy trì thưa có thể đủ để giữ vững những gì đã đạt được.

Khi đợt mới bắt đầu

• Liên hệ bác sĩ sớm
• Không chờ xem có tự qua không
• Can thiệp sớm thường nhẹ nhàng hơn
• Đợt sau không nhất thiết nặng như đợt trước
• Đã biết cách xử lý là lợi thế lớn

Xử lý sớm một đợt mới thường ngắn và nhẹ hơn nhiều so với để nó nặng lên.

Không coi tái phát là thất bại

• Là đặc điểm của bệnh
• Không phải do làm sai điều gì
• Tự trách làm mọi thứ tệ hơn
• Đã hồi phục một lần thì hồi phục được lần nữa
• Kinh nghiệm lần trước là tài sản

Đã đi qua một lần rồi nghĩa là đã biết con đường ra.

Cách nghĩ thực tế

• Ngừng điều trị quá sớm là nguyên nhân tái phát hàng đầu
• Đợt sau thường bắt đầu giống đợt trước
• Viết kế hoạch hành động khi đang khoẻ
• Giữ thói quen bảo vệ kể cả khi thấy ổn
• Tái phát là đặc điểm của bệnh chứ không phải thất bại

Nội dung này mang tính thông tin chung; kế hoạch điều trị duy trì phải do bác sĩ quyết định.

Câu hỏi thường gặp